ابو القاسم سلطانى

302

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

در بازار تهران سورنجان - سولنجان كرمانى ، سوزنجان ، سوزنجان كرمانى مىنامند و گياه را به نام گل حسرت مىنامند و طبق نوشته ابو ريحان بيرونى نام گياه در قديم جغزبه بوده است . ( 1 * ) - هرى Hara ، هرا كه در ايران باستان " هريو " ناميده مىشده و بعدا هرات ناميده شده است نام شهرى در خراسان قديم بوده است . ( 2 * ) - به نقل از خوزى ( 3 * ) - به نقل قول از قلهمان ( 4 * ) - به نقل قول از بديغورس ( 5 * ) - به نقل از كتاب مجهول ( 6 * ) - به نقل از ماسرجويه ( 7 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 39 ، ج 22 ص 42 ( 8 * ) - تلخيص از الابنيه 195 ( 9 * ) - هدايه المتعلمين ص 572 ( 10 * ) - قانون عب 382 ( 11 * ) - بلغم ، به پهلوى درم ، لاتين Mucus فرانسوى و انگليسى Phlegm ، يكى از اخلاط چهارگانه نظير Synovia ، موكوس ، خلط سينه و . . . ( 12 * ) - اختيارات 238 ، تحفه 158 ، مخزن 341 Code - 1679 لعبت بربريه Colchicum variegatum L . گياهى است از خانواده Liliaceae كه محل رويش آن افريقا مىباشد و غده زيرزمينى آن در طب سنتى مصرف داشته است . رازى ضمن شرح سورنجان مىنويسد كه آن نوعى سورنجان است و سوزنجان سرخ و سياه را كه بسيار بد مىباشد به جاى لعبت بربريه به فروش مىرسانند 1 * همچنين رازى گويد كه آن در گزيدگى مار و سموم ناشى از گزيدگى جانوران موذى و ساير سموم موثر و تقويت‌كننده حرارت غريزى مىباشد 2 * . آن را از افريقا مىآورند و زيادكننده نيروى جنسى است 3 * . غده‌اى است شبيه به سورنجان باريكتر مانند نوك پستان ، تلخ و تند و در مصر به ترياق معروف مىباشد گرم و خشك است و قوه باه را تقويت نموده ، قاعده‌آور ، بازكننده خون بواسير ، قطع‌كننده بلغم ، ضد نفخ و تسكين‌دهنده درد مفاصل است . مداومت به خوردن آن رنگ صورت را به آن اندازه سرخ مىكند كه سرخى آن به سر نيز سرايت مىكند و به زودى رنگ آن از بين نمىرود و زنان به منظور آرايش آن را در وسمه به كار مىبرند . زياده‌روى در مصرف آن باعث سردرد و پيدايش بيماريهاى حاد مىشود . براى